เส้นทางความเป็นไท(ย) ด้านน้ำมัน (2) : ยุคไทยขอขายน้ำมันเอง มีหรือต่างชาติจะยอม

ในปี พ.ศ. 2475 ได้มีการเปลี่ยนแปลงการปกครองเกิดขึ้น รัฐบาลคณะราษฎรเข้าบริหารประเทศ และเห็นว่า น้ำมันเป็นยุทธปัจจัยที่มีความสำคัญต่อความมั่นคงของประเทศ โดยเฉพาะด้านการทหาร

ดังนั้น รัฐบาลคณะราษฎร จึงให้มีการจัดตั้ง ‘แผนกเชื้อเพลิง’ อยู่สังกัดทหารบก ตั้งแต่วันที่ 1 เมษายน 2476 เป็นต้นไป โดยมีภารกิจในการจัดหาน้ำมันเชื้อเพลิงให้แก่ทางราชการทหาร

นอกจากนั้น ยังให้หน่วยราชการอื่นๆ ซื้อน้ำมันจากแผนกเชื้อเพลิงนี้ด้วย จึงทำให้ราคาน้ำมันในท้องตลาดลดลงอย่างมาก
.
ต่อมาเมื่อวันที่ 1 เมษายน 2480 รัฐบาลก็ได้ยกฐานะแผนกเชื้อเพลิงให้เป็น ‘กรมเชื้อเพลิง’ สังกัดกระทรวงกลาโหม รวมทั้งได้เปิดจำหน่ายน้ำมันให้แก่ประชาชนโดยทั่วไปอีกด้วย โดยมีนายวนิช ปานะนนท์ ผู้ก่อการคณะราษฎรสายพลเรือน เป็นเจ้ากรมคนแรก
.
สถานการณ์การเมืองโลกในขณะนั้น เริ่มมีเค้าของสงครามโลกครั้งที่สอง ทำให้รัฐบาลต้องการดำเนินนโยบายให้น้ำมันเชื้อเพลิงมีเสถียรภาพมากยิ่งขึ้น

ประกอบกับนายวนิช ปานะนนท์ เจ้ากรมเชื้อเพลิง ก็มีความสนิทสนมกับทางประเทศญี่ปุ่น ซึ่งกำลังดำเนินนโยบายปลดแอกประเทศเอเชียจากพวกชาติตะวันตก
.
ประเทศไทยจึงตราพระราชบัญญัติน้ำมันเชื้อเพลิงปี 2481 ขึ้นมาใช้ โดยมีสาระสำคัญ คือ

1) ผู้ขายน้ำมันเชื้อเพลิงจะต้องมีน้ำมันสำรองไว้จำนวนครึ่งหนึ่ง ของน้ำมันที่ขายในหนึ่งปี และ

2) ให้รัฐบาลเป็นผู้กำหนดราคาขายน้ำมัน
.
เมื่อรัฐบาลออกกฎหมายดังกล่าว Shell กับ Esso ไม่พอใจรัฐบาลไทยเป็นอย่างมาก พอดีกับที่สงครามโลกครั้งที่สองได้เริ่มต้นขึ้นพอดี (เยอรมันบุกโปแลนด์) Shell และ Esso จึงตัดสินใจเลิกกิจการในประเทศไทย

ช่วงเวลานี้ กรมเชื้อเพลิงจึงกลายเป็นผู้จัดหาและจำหน่ายนำมันเชื้อเพลิงของประเทศไทยแต่เพียงผู้เดียวไปโดยปริยาย
.
หลังสงครามโลกครั้งที่สองสิ้นสุดลง ด้วยชัยชนะของฝ่ายสัมพันธมิตร ได้แก่ สหรัฐอเมริกา อังกฤษ ฝรั่งเศส รัสเซีย จีน ประเทศไทยในฐานะฝ่ายแพ้สงคราม จึงได้รับผลกระทบอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ กล่าวคือ เมื่อวันที่ 16 สิงหาคม 2488 ทหารของสหประชาชาติได้เดินทางเข้ามายังประเทศไทยในฐานะของผู้ชนะสงคราม

หากแต่สหประชาชาติไม่ได้มาเพียงลำพัง แต่มีผู้ร่วมเดินทางกลับเข้ามาด้วย ได้แก่ Shell และ Esso
.
Shell และ Esso ได้เข้าพบกับ ม.ร.ว.เสนีย์ ปราโมช นายกรัฐมนตรีของไทยในขณะนั้น เพื่อเจรจาเรื่องการเปิดการค้าน้ำมันเสรีในประเทศไทย และขอให้รัฐบาลยกเลิกพระราชบัญญัติน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ.2481 โดยอ้างว่าไม่เป็นการค้าเสรี
.
จากแรงกดดันดังกล่าว ในที่สุดรัฐบาลไทยก็ต้องยกเลิกพระราชบัญญัติน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ.2481 ซึ่งเป็นคุณกับประเทศไทย

เท่านั้นไม่พอ Shell และ Esso ก็ยังขอให้รัฐบาลไทยรับรองอีกว่า รัฐบาลไทยจะไม่เข้าหุ้นส่วนในการค้าน้ำมันกับบริษัทต่างประเทศ และรัฐบาลไทยจะเปิดให้บริษัทต่างประเทศมีสิทธิในการเสนอขายน้ำมันแก่รัฐบาลด้วย

มากไปกว่านั้นรัฐบาลจะต้องยุบเลิกกรมเชื้อเพลิงแล้วขายทรัพย์สินตลอดจนร้านค้าน้ำมันทั้งหมด พร้อมให้เช่าที่ดินแบบต่ออายุได้แบบมีกำหนด 30 ปี ให้กับ Shell และ Esso เท่านั้น
.
.
ผลของการยกเลิกกฎหมายและการรับรองของรัฐบาลไทยดังกล่าว จึงถือว่าเป็นการยุติการประกอบกิจการน้ำมันของรัฐบาลไทยอย่างสมบูรณ์ และต้องสูญเสียอำนาจในการบริหารจัดการน้ำมันไปให้ Shell และ Esso อย่างสิ้นเชิงเหมือนในอดีต
.
จากความคับแค้นใจในเรื่องนี้ ประเทศไทยจึงเริ่มคิดว่า จะต้องมีบริษัทน้ำมันแห่งชาติของตัวเอง แบบที่ชาติตะวันตกมี Shell และ Esso บ้าง เราจะได้ไม่ต้องไปพึ่งพาเรื่องน้ำมันกับต่างชาติตลอดไป

ใครจะมาเป็นพระเอกขี่ม้าขาว รอติดตามตอนต่อไปนะครับ

#ประวัติเรื่องน้ำมันในไทย #บริษัทน้ำมันแห่งชาติ
ที่มา : https://www.facebook.com/chakartnit/posts/10156058086331001

เส้นทางความเป็นไท(ย) ด้านน้ำมัน (1) : ยุคเริ่มต้นน้ำมันไทย ต่างชาติผูกขาด

เมื่อวันก่อน ผมเห็นภาพหนึ่งที่มีการแชร์ต่อกันทาง Facebook รณรงค์ให้หยุดเติมน้ำมัน ปตท. 1 อาทิตย์ แล้วหันไปเติมน้ำมันของบริษัทน้ำมันต่างชาติแทน

.
อันที่จริงการจะเติมน้ำมัน แบรนด์ต่างชาติก็ไม่ได้ผิดอะไรนะครับ แต่เหตุผลในการเลือกแบรนด์ต่างชาติหรือไทย ควรจะเป็นเรื่องของการแข่งขันด้านคุณภาพมากกว่า
.
หลายคนคงเคยได้ยินมาว่าครั้งหนึ่งไทยเคยเสียสิทธิทางการศาลให้กับต่างชาติ พูดง่ายๆ คือ คนต่างชาติที่อาศัยอยู่ในประเทศไทย ไม่ต้องขึ้นศาลไทย ซึ่งเราก็ต่อสู้จนได้สิทธิทางการศาลกลับคืนมาเมื่อ 80 ปีก่อนนี่เอง
.
แต่สิ่งที่หลายคนอาจจะยังไม่เคยรู้ ก็คือ ครั้งหนึ่งประเทศไทยก็เคยเสียสิทธิทางน้ำมันให้ต่างชาติเช่นเดียวกัน หรือพูดอีกทางก็คือ เราพึ่งตัวเองด้านน้ำมันไม่ได้ จะต้องพึ่งบริษัทน้ำมันต่างชาติเท่านั้น ถ้าเขาไม่ขายให้เรา ประเทศไทยก็หยุดชะงัก
.
สิ่งเหล่านี้คลี่คลายลงไป เมื่อเรามีบริษัทน้ำมันแห่งชาติของตัวเอง ซึ่งก็คือ ปตท. ในปัจจุบัน ประเทศไทยจึงสามารถพึ่งพาตัวเองทางน้ำมันและพลังงานได้อย่างสมบูรณ์
.
เรื่องความเป็นไทด้านพลังงานของประเทศไทยนั้น ผมเคยเขียนลงหนังสือพิมพ์กรุงเทพธุรกิจเมื่อหลายปีมาแล้ว แต่จากสถานการณ์ ณ ขณะนี้ คิดว่าน่าจะนำมาปัดฝุ่นอีกครั้งหนึ่ง

ถ้าเพื่อนๆ เห็นว่าเรื่องนี้มีประโยชน์ แชร์ไปได้เลยนะครับ
.
.
ในปี พ.ศ. 2435 ประเทศไทยเริ่มนำเข้าน้ำมันสำเร็จรูปเข้ามาใช้เป็นครั้งแรก โดยเฉพาะอย่างยิ่งน้ำมันก๊าด ที่นิยมนำมาใช้ประโยชน์การให้แสงสว่างในเวลากลางคืน
.
การนำเข้าน้ำมันสำเร็จรูปที่ว่านี้ เป็นการนำเข้าผ่านบริษัทน้ำมันต่างชาติ สัญชาติอังกฤษ ได้แก่ Shell

และอีก 2 ปี ต่อมา ก็มีบริษัทน้ำมันต่างชาติเข้ามาดำเนินงานในไทยอีกบริษัทหนึ่ง ได้แก่ บริษัทสแตนดาร์ดแวคคัมออยล์แห่งสหรัฐอเมริกา หรือ Esso ในปัจจุบัน

บริษัทน้ำมันต่างชาติทั้งสองนี้ มีข้อตกลงเรื่องส่วนแบ่งการตลาดในประเทศไทย คือ Shell ได้ส่วนแบ่งการตลาด 80% และ Esso ได้ 20%
.
เหตุที่ Esso ยอมเสียเปรียบ Shell ในประเทศไทย ก็เนื่องจากในประเทศจีนและญี่ปุ่นนั้น Esso ได้ส่วนแบ่งการตลาด 80% และ Shell ได้ 20%
.
ที่สำคัญกว่านั้น Shell และ Esso ในไทยได้จับมือกัน เพื่อรักษาระดับราคาน้ำมันเอาไว้ มีผลให้ผู้ค้าน้ำมันรายย่อยทั้งไทยและจีนที่มีอยู่ในขณะนั้น ไม่สามารถแข่งขันด้วยได้ และต้องล้มเลิกกิจการไปในที่สุด

ดังนั้น ราคาน้ำมันในประเทศไทยจึงมีราคาแพงเมื่อเทียบกับตลาดโลก ณ ขณะนั้น

เพียงแต่ตอนนั้นยังไม่มี Internet กับ Facebook คนไทยจึงประท้วง Shell กับ Esso ไม่ได้

เมื่อต้องเผชิญกับการจับมือกันของ Shell และ ESSO เพื่อผูกขาดตลาดน้ำมัน ประเทศไทยจะหาทางออกเรื่องนี้อย่างไร มาดูกันในตอนต่อไปนะครับ

#ประวัติเรื่องน้ำมันในไทย #บริษัทน้ำมันแห่งชาติ

ขอบคุณแหล่งที่มา : เส้นทางความเป็นไท(ย) ด้านน้ำมัน (1)
FB : Pum Chakartnit https://www.facebook.com/chakartnit/posts/10156055647486001